Zes menselijke behoeften als spiegel voor de keuzes die je maakt
Waarom doen we wat we doen?
Waarom blijft de één jarenlang in dezelfde baan, terwijl een ander alles achter zich laat en opnieuw begint?
Waarom zoeken we soms avontuur, maar verlangen we een paar weken later alweer naar rust en voorspelbaarheid?
En waarom willen we graag bijzonder zijn, maar tegelijkertijd ergens bij horen?
Tony Robbins beschrijft hiervoor een interessant model: de Six Human Needs.
Niet als antwoord op alles wat menselijk gedrag bepaalt, maar wat mij betreft wel als een mooie spiegel om naar jezelf en je keuzes te kijken.
Zes behoeften
Volgens dit model spelen zes behoeften een belangrijke rol in ons leven.
Zekerheid
We willen ons veilig voelen. Weten waar we aan toe zijn. Een inkomen, een thuis, gezondheid, structuur en mensen op wie we kunnen vertrouwen.
Variatie
Tegelijkertijd willen we verandering. Nieuwe ervaringen. Verrassing. Uitdaging. Avontuur.
Erkenning
We willen ertoe doen. Gezien worden. Van betekenis zijn en ervaren dat wat we doen waarde heeft.
Liefde en verbinding
We willen ergens bij horen. Liefhebben en geliefd worden. Vriendschap, intimiteit en verbondenheid ervaren.
En dan zijn er nog twee andere behoeften:
Groei
Leren. Ontwikkelen. Ontdekken dat er meer in je zit dan je dacht.
Bijdragen
Niet alleen met jezelf bezig zijn, maar iets betekenen voor een ander of voor iets dat groter is dan jijzelf.
Als ik naar mijn eigen leven kijk, herken ik ze allemaal.
Maar vooral de spanning ertussen vind ik interessant.
We willen zekerheid én avontuur
Zekerheid en variatie trekken bijvoorbeeld in tegengestelde richtingen.
We willen zekerheid.
Maar stel je een leven voor waarin werkelijk alles zeker is.
Je weet precies hoe morgen verloopt.
En volgende week.
En volgend jaar.
Geen verrassingen. Geen risico. Geen verandering.
Veilig?
Absoluut.
Maar ik denk ook: behoorlijk saai.
Aan de andere kant klinkt een leven vol avontuur aantrekkelijk. Iedere dag iets nieuws. Geen verplichtingen. Geen vaste structuur.
Totdat je nergens meer op kunt bouwen.
We hebben blijkbaar beide nodig.
Het interessante is daarom niet welke van de twee beter is.
De interessantere vraag is:
Hoeveel ruimte geef jij ze allebei?
Gezien worden of erbij horen?
Een vergelijkbare spanning zie je tussen erkenning en verbinding.
We willen ons onderscheiden.
Goed zijn in ons werk. Iets bereiken. Gezien worden om wie we zijn of wat we kunnen.
Maar we willen ook bij de groep horen.
En juist daar kan het gaan wringen.
Hoe harder je probeert jezelf te bewijzen, hoe moeilijker het soms wordt om werkelijk verbinding te maken.
Want verbinding vraagt niet om indruk maken.
Verbinding vraagt dat je jezelf laat zien.
Ook zonder prestaties.
Ook zonder succes.
Ook zonder applaus.
Misschien ligt daar een interessante vraag:
Wil ik op dit moment gezien worden, of wil ik werkelijk gekend worden?
Dat is niet hetzelfde.
Wanneer één behoefte het stuur overneemt
Geen van deze behoeften is volgens mij verkeerd.
Ook behoefte aan zekerheid niet.
Ik schrijf regelmatig over je hart volgen, het onbekende aangaan en buiten je comfortzone stappen. Maar een leven zonder enige zekerheid vind ik helemaal niet aantrekkelijk.
Het probleem ontstaat eerder wanneer één behoefte zoveel ruimte inneemt dat de rest nauwelijks meer kan ademen.
Als zekerheid allesbepalend wordt, durf je misschien niets nieuws meer te proberen.
Als variatie allesbepalend wordt, bouw je misschien nergens iets op.
Als erkenning je belangrijkste drijfveer wordt, heb je voortdurend bevestiging nodig.
En als erbij horen te belangrijk wordt, bestaat het risico dat je jezelf aanpast om maar niet buiten de groep te vallen.
Daarom spreekt het idee van een midden mij aan.
Niet als een perfect evenwicht dat je moet bereiken.
Maar als een plek waar je niet langer volledig door één behoefte wordt bestuurd.
En dan ontstaat er ruimte voor groei
De laatste twee behoeften uit het model vind ik misschien wel de interessantste:
groei en bijdragen.
Want wanneer je niet voortdurend bezig bent jezelf veilig te houden, te vermaken, te bewijzen of geaccepteerd te krijgen, ontstaat er ruimte.
Om te leren.
Om jezelf te ontwikkelen.
Om iets nieuws te proberen.
Om iets voor iemand anders te betekenen.
Misschien zit daar voor mij uiteindelijk ook een belangrijk deel van een rijk leven.
Niet alleen:
Wat heb ik nodig?
Maar ook:
Wie kan ik worden?
En:
Wat kan ik bijdragen?
Stel jezelf betere vragen
Daarmee komen we bij iets wat ik in coaching minstens zo interessant vind als het model zelf.
De vragen die we onszelf stellen.
Want veel van onze vragen ontstaan vanuit de situatie waarin we nu zitten.
Waarom lukt dit mij niet?
Waarom twijfel ik altijd zo?
Wat als het misgaat?
Waarom weet ik niet wat ik wil?
Het probleem met zulke vragen is dat je brein braaf naar antwoorden gaat zoeken.
Vraag jezelf waarom iets niet lukt en je vindt waarschijnlijk tien redenen waarom het inderdaad niet lukt.
Misschien moeten we onszelf daarom af en toe een vraag stellen die ons dwingt om vanuit een andere positie te kijken.
Bijvoorbeeld:
Als ik vanuit rust kijk naar mijn meest geslaagde leven, wat zie ik dan in mezelf waarvan ik niet wist dat het beschikbaar was?
Lees die vraag nog eens.
Niet:
Kan ik veranderen?
Maar:
Wat zie ik in mezelf?
Daarmee ga je er al vanuit dat er iets te ontdekken valt.
Niet:
Zou mijn leven anders kunnen zijn?
Maar:
Mijn meest geslaagde leven.
Je verplaatst jezelf in gedachten alvast naar een andere plek.
En niet:
Wat mis ik?
Maar:
Wat was blijkbaar al in mij aanwezig zonder dat ik het zag?
Dat is een wezenlijk andere manier van kijken.
Je vragen bepalen waar je kijkt
Een goede vraag geeft je niet automatisch een goed leven.
Zo eenvoudig werkt het natuurlijk niet.
Maar een goede vraag kan wel je aandacht verschuiven.
Van angst naar mogelijkheden.
Van tekort naar potentieel.
Van controleren naar onderzoeken.
En misschien zelfs van:
Wie ben ik nu eenmaal?
naar:
Wie zou ik kunnen worden?
Ik geloof steeds meer dat daar iets belangrijks zit.
We besteden ontzettend veel tijd aan het zoeken naar antwoorden.
Misschien zouden we wat vaker stil moeten staan bij de vragen.
Want soms heb je geen beter antwoord nodig.
Je hebt een betere vraag nodig.